Millî Savunma Bakanlığı arşivinde paylaşılan belgeler, Çanakkale Muharebeleri sırasında Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve diğer komutanlar tarafından verilen emir ve direktifleri gün yüzüne çıkardı. Resmî arşivde yer alan evraklar, savaşın sevk ve idaresine ilişkin kritik ayrıntıları ortaya koyuyor.
Millî Savunma Bakanlığının Arşiv ve Askerî Tarih Daire Başkanlığı bünyesinde yayımlanan belgeler, Çanakkale Muharebeleri’nin kritik anlarına ilişkin önemli kayıtları kamuoyuna açtı. Belgelerde, cephedeki birlik hareketlerinden savunma planlarına kadar pek çok ayrıntının yanı sıra Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve dönemin diğer komutanlarının imzasını taşıyan yazışmalar da yer alıyor.
Paylaşılan ilk kayıtlardan biri, 2 Şubat 1915 tarihli Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevki Komutanlığı Harp Ceridesi oldu. Belgede, Çanakkale Limanı’ndaki bazı gemilerin filo halinde teşkilatlandırılmasına ve komuta-haberleşme düzenine ilişkin talimatlar yer aldı. 4 Mart 1915 tarihli bir başka belgede ise 19’uncu Tümen Komutanı Mustafa Kemal’in, Seddülbahir ve Kumkale hattındaki gelişmeleri aktararak sahadaki tertibatın korunmasına yönelik değerlendirmeleri kayda geçti.
Arşivde, Çanakkale Savaşları’nın simge unsurlarından Nusret Mayın Gemisi’ne ilişkin dikkat çekici bir kayıt da bulunuyor. 8 Mart 1915 tarihli harp ceridesinde, Nusret’in Karanlık Liman’a giderek 26 torpil döktüğü ve görevi sorunsuz şekilde tamamladığı bilgisi yer aldı. Belgeler arasında ayrıca Kuzey Grubu Komutanı Mehmet Esat Bülkat Paşa’nın çıkarma ihtimaline karşı sahil savunmasının güçlendirilmesine yönelik emri de bulunuyor.
15 Eylül 1915 tarihli “Cephe Emirleri” başlıklı başka bir evrakta ise Anafartalar Grubu Komutanı Albay Mustafa Kemal’in, Koyun Limanı başta olmak üzere kıyı savunmasının nasıl tertipleneceğine ilişkin ayrıntılı talimatları yer aldı. Yayımlanan bu belgeler, Çanakkale cephesindeki karar alma süreçlerini ve savunma düzenini birinci elden kayıtlarla görünür hale getirirken, resmî arşivlerin tarih araştırmaları açısından taşıdığı önemi bir kez daha ortaya koydu.
Kaynak: AA