Deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 90’ının denizler üzerinden gerçekleştiği bir dönemde, deniz sahalarının güvenliği ve yönetimi stratejik bir başlık hâline geliyor. HAVELSAN, geliştirdiği MATRA Dijital Denizcilik Çözümleri ile gözetleme, trafik yönetimi ve yapay zekâ destekli izleme kabiliyetlerini tek platformda birleştirerek bu alanda yerli ve entegre bir çözüm sunuyor.
HAVELSAN tarafından geliştirilen MATRA ailesi; radar, Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS), elektro-optik sensörler, CCTV, radyo yön bulucu ve meteoroloji sistemlerinden elde edilen verileri tek merkezde toplayarak deniz trafiğinin gerçek zamanlı izlenmesini sağlıyor. Bu entegrasyon sayesinde gemi hareketleri anlık olarak takip edilirken, riskli durumlara karşı erken uyarı mekanizmaları devreye giriyor.
Boğazların önemi yeniden gündemde
Son dönemde Hürmüz özelinde küresel ölçekte deniz geçiş hatları ve boğazların güvenliği yeniden tartışma konusu olurken, kritik su yollarının kontrolü ve izlenmesi daha da ön plana çıktı. Bu gelişmeler, İstanbul ve Çanakkale boğazları başta olmak üzere Türkiye’nin sahip olduğu stratejik deniz geçişlerinin güvenliğinin yerli ve millî sistemlerle yönetilmesinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Bu kapsamda, daha önce yabancı çözümlerle yürütülen gemi trafik ve gözetleme altyapısının yerli sistemlerle desteklenmesi, kritik bir stratejik adım olarak değerlendiriliyor.
Entegre gözetleme ile deniz güvenliği
MATRA Entegre Deniz Gözetleme Sistemi (EDGS), özellikle kıyı ve ada ülkelerinde deniz güvenliğini artırmaya yönelik olarak geliştirildi. Sistem, sahil gözetleme istasyonlarından alınan radar verilerini elektro-optik algılayıcılar ve diğer kamu verileriyle birleştirerek “tanımlanmış deniz resmi” oluşturuyor.
Bu yapı sayesinde karasuları ihlalleri, kaçakçılık, düzensiz göç, yasa dışı balıkçılık ve deniz kirliliği gibi faaliyetler daha erken aşamada tespit edilebiliyor. Sistem aynı zamanda arama-kurtarma operasyonlarında karar vericilere destek sağlıyor.
EDGS kapsamında görev ve olay yönetimi, risk analizi, alarm yönetimi, kayıt ve yeniden oynatma gibi işlevler tek merkezden yürütülüyor.
Gemi trafiğinde akıllı yönetim
HAVELSAN’ın geliştirdiği MATRA Gemi Trafik Hizmetleri (GTH) çözümü, yoğun deniz trafiğine sahip bölgelerde güvenli ve verimli seyir için geliştirildi. IALA standartlarına uygun olarak tasarlanan sistem, web tabanlı yapısıyla operasyonların farklı merkezlerden 7 gün 24 saat yönetilmesine imkân tanıyor.
GTH çözümü; rota optimizasyonu, trafik yoğunluk analizi, seyir planlaması ve anlık raporlama gibi kabiliyetlerle deniz trafiğini daha öngörülebilir hâle getiriyor. Bu yapı, operasyonel verimliliği artırırken zaman ve maliyet yönetimine de katkı sağlıyor.
Yapay zekâ destekli izleme: MATRA SENSE
MATRA ailesinin dikkat çeken bileşenlerinden biri olan MATRA SENSE, elektro-optik sensörler ve yapay zekâ destekli analiz kabiliyetleriyle deniz trafiğini pasif olarak izleyebiliyor.
Sistem; AIS yayını yapmayan veya kimliğini gizleyen gemileri tespit edebiliyor, küçük ve düşük görünürlüklü hedefleri algılayabiliyor. Gerçek zamanlı görsel doğrulama ve otomatik sınıflandırma yetenekleri sayesinde operatörlerin hızlı ve doğru karar almasına katkı sağlıyor.
7/24 kesintisiz izleme kapasitesiyle MATRA SENSE, boğazlar, limanlar ve kıyı bölgelerinde deniz güvenliğini artırırken yanlış alarm oranlarını da düşürüyor.
KKTC ve Doğu Akdeniz hattında yeni adım
HAVELSAN’ın geliştirdiği dijital denizcilik çözümlerinin, Doğu Akdeniz’de gemi trafiğinin yönetilmesine yönelik yeni projelerde de kullanılması planlanıyor. Sistemlerin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yıl sonuna doğru devreye alınması öngörülüyor.
Bu gelişme, Türkiye’nin deniz sahalarındaki dijital hâkimiyetini yalnızca ulusal değil, bölgesel ölçekte de genişlettiğini gösteriyor.
Sivil alanda kritik bir yazılım hamlesi
Askeri komuta kontrol sistemlerinde uzun yıllardır faaliyet gösteren HAVELSAN, MATRA ile ilk kez sivil denizcilik alanında kritik güvenlik odaklı bir yazılım çözümünü hayata geçiriyor.
Denizler, sahiller ve boğazlar; bu sistemlerle anlık izlenebilen, analiz edilebilen ve yönetilebilen bir yapıya kavuşuyor. Bu da Türkiye’nin dijital denizcilik alanında kendi teknolojisini üreten ülkeler arasındaki konumunu güçlendiriyor.
Kaynak: HAVELSAN